Page 189 - Demo

Rr%u00ebzimi i bustit t%u00eb Leninit n%u00eb Bukuresht, 5 mars 19902Gjerman%u00ebt festojn%u00eb shembjen e murit dhe l%u00ebvizjen e lir%u00eb.3viktimat e regjimit komunist, duke filluar me Imre Nagin. N%u00eb maj t%u00eb vitit 1990 filloi t%u00eb hiqej gardhi i hekurt n%u00eb kufirin me Austrin%u00eb dhe u zhvilluan zgjedhjet e lira q%u00eb soll%u00ebn n%u00eb pushtet forcat demokratike.N%u00eb Bullgari, fundi i regjimit komunist t%u00eb Teodor Zhivkovit erdhi pa dhimbje, edhe fal%u00eb kontributit t%u00eb forcave reformatore n%u00eb gjirin e Partis%u00eb KomunisteRevolta popullore sjell shembjen e komunizmit n%u00eb %u00c7ekosllovaki, Rumani dhe RDGJN%u00eb %u00c7ekosllovaki, regjimi komunist vazhdoi pa nd%u00ebrprerje represionin ndaj opozit%u00ebs. Ai u rezistoi k%u00ebrkesave p%u00ebr liberalizim dhe reformave t%u00eb frym%u00ebzuara nga Gorba%u00e7ovi. Me gjith%u00eb shtypjen e ashp%u00ebr, opozita nisi protestat n%u00eb sheshe, e inkurajuar nga zhvillimet n%u00eb Poloni dhe Hungari. Figurat kryesore q%u00eb u b%u00ebn%u00eb simbol i p%u00ebrpjekjeve p%u00ebr ndryshim ishin Aleksand%u00ebr Dub%u00e7ek dhe Vaclav Havel. Organizimi i nj%u00eb greve t%u00eb p%u00ebrgjithshme q%u00eb bllokoi gjith%u00eb vendin, e detyroi parlamentin t%u00eb miratonte heqjen e rolit drejtues t%u00eb Partis%u00eb Komuniste dhe lejimin e pluralizmit politik. N%u00ebntori i vitit 1989 sh%u00ebnoi r%u00ebnien e regjimit komunist. U krijua nj%u00eb qeveri e unitetit komb%u00ebtar me shumic%u00eb jokomuniste, e cila shkriu policin%u00eb sekrete dhe hoqi gardhin kufitar me Austrin%u00eb. N%u00eb dhjetor, Dub%u00e7ek u zgjodh kryetar i parlamentit, nd%u00ebrsa Havel, president i vendit. U shpall amnistia e p%u00ebrgjithshme p%u00ebr t%u00eb burgosurit politik%u00eb. N%u00eb vitin 1993, p%u00ebrmes bisedimeve, u b%u00eb ndarja paq%u00ebsore e %u00c7ekosllovakis%u00eb dhe formimi i dy shteteve: Republika %u00c7eke dhe Sllovakia. Rasti i %u00c7ekosllovakis%u00eb tregon se ndryshimet historike mund t%u00eb arrihen edhe p%u00ebrmes mjeteve paq%u00ebsore, duke theksuar r%u00ebnd%u00ebsin%u00eb e pjes%u00ebmarrjes qytetare.N%u00eb Rumani, shembja e komunizmit erdhi me gjakderdhje. Regjimi i Nikola %u00c7ausheskut, me nj%u00eb ekonomi n%u00eb gjendje shum%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00eb, vazhdonte t%u00eb ruante tiparet totalitare, t%u00eb shtypte %u00e7do shfaqje disidence dhe t%u00eb ndiqte nj%u00eb politik%u00eb diskriminuese ndaj pakicave komb%u00ebtare. N%u00eb dhjetor 1989, n%u00eb Timishoara (Transilvani) nis%u00ebn protestat e para kund%u00ebr regjimit. Ky i fundit u p%u00ebrgjigj me shum%u00eb ashp%u00ebrsi, duke shkaktuar viktima t%u00eb shumta n%u00eb popull. Megjithat%u00eb, protestat u p%u00ebrhap%u00ebn me shpejt%u00ebsi n%u00eb mbar%u00eb vendin. N%u00eb prag t%u00eb Krishtlindjeve, %u00c7aushesku dhe e shoqja u arrestuan dhe, pas nj%u00eb gjyqi shum%u00eb t%u00eb shkurt%u00ebr, u pushkatuan. N%u00eb krye t%u00eb vendit erdhi Fronti i Shp%u00ebtimit Komb%u00ebtar dhe u vendos pluralizmi partiak. P%u00ebr rumun%u00ebt, kjo ishte nj%u00eb p%u00ebrvoj%u00eb trondit%u00ebse, q%u00eb tregon se rruga drejt demokracis%u00eb mund t%u00eb jet%u00eb e dhimbshme dhe traumatike.Momenti kulmor i revolucioneve demokratike n%u00eb fund t%u00eb viteve %u201980 ishte pa dyshim rr%u00ebzimi i Murit t%u00eb Berlinit, simbolit t%u00eb ndarjes mes dy blloqeve dhe i Luft%u00ebs s%u00eb Ftoht%u00eb, m%u00eb 7-9 n%u00ebntor 1989. N%u00eb Gjermanin%u00eb Lindore, r%u00ebnia e regjimit ndoqi nj%u00eb rrug%u00eb t%u00eb ngjashme me at%u00eb %u00e7ekosllovake. Manifestimet e p%u00ebrhapura t%u00eb popullsis%u00eb, sidomos rinis%u00eb, krijimi i organizatave dhe shoqatave t%u00eb ndryshme, arratisjet nga vendi, sidomos n%u00ebp%u00ebrmjet Hungaris%u00eb, shtuan presionin mbi regjimin e Honekerit. N%u00eb tetor 1989, ai u largua nga udh%u00ebheqja e partis%u00eb dhe e shtetit. N%u00eb n%u00ebntor u hap%u00ebn kufijt%u00eb dhe Muri i Berlinit u shemb, duke lejuar l%u00ebvizjen e lir%u00eb t%u00eb njer%u00ebzve. N%u00eb dhjetor 1989, u pranua pluralizmi politik dhe u shkri policia sekrete (Stasi). P%u00ebr miliona njer%u00ebz, kjo ngjarje p%u00ebrfaq%u00ebsonte jo vet%u00ebm fundin e nj%u00eb regjimi, por edhe ribashkimin e familjeve t%u00eb ndara dhe rikthimin e dinjitetit njer%u00ebzor. Megjithat%u00eb, procesi i ribashkimit solli edhe sfida ekonomike dhe shoq%u00ebrore, ve%u00e7an%u00ebrisht p%u00ebr banor%u00ebt e ish-Gjermanis%u00eb Lindore. 187